Căn bản về nhiếp ảnh

[onelight]

Lớp mầm non chụp ảnh - Khẩu độ/ Tốc độ

Xin phép được mở lớp mẫu giáo ở đây. Khi đi học mẫu giáo, các bạn rất hay chơi trò bập bênh- nó liên quan đến kỹ thuật nhiếp ảnh như thế nào? Xin giới thiệu bài viết của Sandman & Bill Huber trên Pbase.com do Soneros lược dịch và biên soạn:



Đây là cái bập bênh mà chắc ai cũng biết. Bây giờ ta sẽ liên hệ nó với những gì bạn có thể làm với máy ảnh của bạn. Nó giới thiêuk một cái nhìn khái quát về mối tương quan giữa khẩu độ (Apeture) và tốc độ (Shutter Speed)

TỐC ĐỘ (SHUTTER SPEED)
Tốc độ ở đây là tốc độ màn chập. Màn chập mở ra, đóng lại để tiếp nhận ánh sáng đi vào. Rõ ràng là màn chập mở càng lâu, lượng ánh sáng đi vào càng nhiều


NHư trong tấm hình trên bạn có thể thấy tốc độ tác động thế nào đến tấm ảnh của bạn. Ở tốc độ 1/500 giây, các cánh quạt bị "bắt dính" và ở tốc độ 1/30 giây, bạn không thể thấy rõ vì cánh quạt bị chao mờ.
HÃY NHỚ VỀ CÁI BẬP BÊNH: KHI TỐC ĐỘ MÀN CHẬP CÀNG NHANH - SHUTTER SPEED(1/500, 1/1000, 1/2000, 1/4000...) THÌ TRỊ SỐ KHẨU ĐỘ- APETURE PHẢI GIẢM XUỐNG (F/8, F/5.6, F/4, F/2.8...) VÀ NGƯỢC LẠI ĐỂ BẠN CÓ 1 TẤM HÌNH ĐÚNG SÁNG

MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA KHẨU ĐỘ (APETURE) VÀ TỐC ĐỘ MÀN CHẬP (SHUTTER SPEED)

Bây giờ hãy nhìn vào sơ đồ trên, một số trị số về khẩu độ, tốc độ được liệt kê ở 2 cột. Có 1 khái niệm được nêu là Depth of Field (DOF) là trường ảnh hay độ nét sâu.

ĐÚNG SÁNG

Một tấm ảnh chụp đúng sáng là tiêu chí đầu tiên để đánh giá kỹ thuật chụp. Tất nhiên có những nghệ sỹ, người chụp vẫn chụp dư, thiếu sáng để có thêm hiệu quả nhưng đó là câu chuyện xảy ra ở "trường Trung học, Đại học" còn chúng ta đang ngồi ở lớp Mẫu giáo. Vậy thì cứ chụp đúng sáng đi đã.


Bắt đầu chơi bập bênh nhé các bạn! Trong mỗi khoảnh khắc bấm máy, một lượng ánh sáng CHÍNH XÁC được yêu cầu để có một tấm ảnh đúng sáng. TRong ví dụ này, một trị số khẩu độ lớn (khẩu độ khép nhỏ) đòi hỏi tốc độ phải lâu, cho phép lượng ánh sáng ĐỦ đi vào để cho 1 tấm ảnh đúng sáng (hay nói chính xác hơn là phơi-sáng-đúng Proper Exposure). Ví dụ trên đây rất thích hợp cho những ảnh chụp Macro vì đòi hỏi nét sâu. Lưu ý là không chỉ cách trên (trị số khẩu lớn) là duy nhất để cho đúng sáng. Trị số khẩu độ nhỏ (khẩu độ mở to) + trị số tốc độ lớn (tốc độ nhanh) cũng cho tấm ảnh đúng sáng như thường như ví dụ tiếp theo dưới đây

ĐÚNG SÁNG (tiếp)



Trường hợp này cũng cùng chụp một khuôn hình như trước nhưng ta có thể chỉnh tốc độ rất cao (để bắt dính chuyển động, thích hợp trong khi chụp thể thao, hành động..), tốc độ này cho phép một lượng ánh sáng nhỏ đi vào máy ảnh. Thế nên, khẩu độ phải mở to (trị số khẩu độ nhỏ như là F/2.8, F/2, F/1.8..) để giúp ta "lấy" đủ ánh sáng để có tấm ảnh vẫn đúng sáng. Mối tương quan giữa khẩu độ- tốc độ giống hệt như 2 đầu của cái bập bênh vậy.

ƯU TIÊN KHẨU ĐỘ (APETURE PRIORITY)

Trên máy ảnh của bạn, trừ những máy compacy quá giản đơn thì thường có các chế độ như A, S (Nikon), Av, Tv (Canon)... Mục này nói về chế độ A hay Av- ưu tiên khẩu độ



Ở chế độ này, bạn chỉnh thông số cho các trị số khẩu độ, máy ảnh tự động gán thông số tốc độ phù hợp để có bức ảnh đúng sáng.

ƯU TIÊN TỐC ĐỘ (SHUTTER PRIORITY)
Trên máy ảnh của bạn, ký hiệu là S hayTv


Ngược lại với chế độ trên nhưng cùng nguyên lý bập bênh, bạn chỉnh thông số tốc độ, máy ảnh tự gán thông số khẩu độ thích hợp.

BÙ TRỪ ĐỘ PHƠI SÁNG(EXPOSURE VALUE COMPENSATION)



Đa phần các máy ảnh đời mới hiện nay đều có nút bù trừ độ phơi sáng (+-EV) giúp bạn có tấm ảnh phơi sáng theo ý thích của mình. Muốn ảnh tối hơn thì các bạn trừ, sáng hơn thì cộng vào. Đó chỉ là nguyên lý, còn lúc nào trừ, lúc nào cộng, cộng bao nhiêu, trừ bao nhiêu thì như đã nói, học lên lớp trên sẽ rõ.

DOF

DOF- Depth of field : Trường ảnh hay là độ nét sâu được quyết định bởi việc hiệu chỉnh (hay kiểm soát) khẩu độ. Với trị số khẩu độ càng nhỏ (khẩu độ mở càng lớn) thì trường ảnh càng cạn, trị số khẩu độ càng lớn (khẩu mở càng nhỏ) thì trường ảnh càng sâu. Như ở ví dụ trong tấm hình trên đây, trị số khẩu độ rất lớn (khẩu độ mở hẹp, chỉ cho một lượng nhỏ ánh sáng đi vào máy ảnh) cho ta trường ảnh sâu

Nhìn chung khi chụp ảnh chân dung, bạn đều muốn trường ảnh (DOF) cạn (trị số khẩu độ nhỏ), bạn muốn chủ thể nét trong khi hậu cảnh chao mờ. Khi chụp ảnh phong cảnh bạn lại muốn trường ảnh sâu (trị số khẩu độ lớn). Những khi bạn muốn kiểm soát trường ảnh, chế độ chụp "ưu tiên khẩu độ"- Apeture priority chính là sự lựa chọn đầu tiên.

ISO- Độ nhạy sáng



Độ nhạy sáng của phim và của máy ảnh số
Với máy chụp phim, nên nhớ rằng quyết định sử dụng phim nào là quan trọng. Phim được xếp theo trị số ISO (độ nhạy sáng). Khi ISO 100 thích hợp chụp ngoại cảnh có ánh sáng tốt thì ISO400 thì tốt cho chụp trong nhà và một số mục đích khác khi chụp ngoài trời, và ISO800 và ISO1600 lại thích hợp trong điều kiện ánh sáng yếu (low-light).

Vấn đề nan giải của ISO cao ở phim cũng như kỹ thuật số chính là việc gia tăng các hạt, nhiễu của ảnh. Thế nên, trong điều kiện có thể, hãy chụp với ISO nhỏ nhất cho phép. Vậy khi nào chúng ta chỉnh ISO cao (hoặc dùng phim ISO cao)? Đó là những trường hợp ánh sáng quá yếu hoặc trong trường hợp bạn muốn khép chặt khẩu độ để tạo thêm độ sâu cho trường ảnh (DOF)

Sưu tầm từ vnphoto.net